Phần lớn các trận bóng đá châu Âu mà trẻ con Việt Nam nghe bố mẹ bàn tán đều diễn ra lúc các em đang ngủ. Đó là chuyện của múi giờ, và cũng là điểm bắt đầu khi một gia đình bàn chuyện cho con xem bóng đá.
Trẻ mê bóng đá là chuyện tốt. Các em học được tinh thần đồng đội, biết thắng thua, có thêm chủ đề để nói chuyện với bố và bạn bè. Nhưng xem trực tiếp thì kéo theo những câu hỏi rất thực tế: xem lúc mấy giờ, xem bao lâu, xem bằng thiết bị gì.
Giờ đá quy ra giờ Việt Nam
Hiểu rõ giờ giấc là bước đầu tiên để đặt ra giới hạn hợp lý.
Mùa đông, trận Ngoại Hạng Anh đá lúc 15 giờ thứ Bảy theo giờ Anh sẽ rơi vào 22 giờ ở Việt Nam. Trận tối muộn thì sang tới nửa đêm hoặc rạng sáng. Champions League còn khuya hơn, trận 21 giờ giờ Trung Âu là 3 giờ sáng ở mình.
Với trẻ tiểu học, gần như mọi trận châu Âu đều quá giờ ngủ. Với học sinh cấp hai, cấp ba, một vài trận cuối tuần có thể chấp nhận được, còn những trận giữa tuần lúc 2, 3 giờ sáng thì khó biện minh khi hôm sau phải đi học.
Các trận trong nước và khu vực thường thân thiện hơn. V-League phần lớn đá chiều muộn và buổi tối, giờ giấc dễ chịu cho cả gia đình. Các trận của đội tuyển quốc gia cũng hay rơi vào khung giờ tối, và đó thường là dịp cả nhà quây quần.
Xem bao lâu là vừa
Một trận đấu gồm hai hiệp 45 phút, nghỉ giữa hiệp 15 phút, cộng bù giờ và phần trước trận thì ngồi gần hai tiếng là chuyện thường. Với trẻ nhỏ, như vậy là dài.
Các khuyến nghị nhi khoa phổ biến đều khuyên hạn chế thời gian ngồi trước màn hình của trẻ, càng nhỏ tuổi càng nên ít. Một trận bóng đá cũng là thời gian màn hình, dù nội dung lành mạnh.
Với trẻ nhỏ, có thể cho xem một hiệp rồi đi ngủ, hoặc chỉ xem đoạn tổng hợp vào sáng hôm sau. Nhiều phụ huynh thấy cách này dễ thuyết phục hơn là cấm hẳn.
Với trẻ lớn hơn, có thể thỏa thuận trước: xem trọn trận nhưng chỉ vào cuối tuần, hoặc chỉ những trận đội mình yêu thích đá. Viết thỏa thuận ra giấy dán tủ lạnh nghe có vẻ hơi trẻ con. Nhưng hiệu quả.
Xem cùng nhau, đừng để con xem một mình
Khác biệt lớn nhất giữa một buổi xem bóng đá lành mạnh và một thói quen màn hình khó kiểm soát là có người lớn ngồi cạnh hay không.
Khi bố mẹ xem cùng, trận đấu trở thành dịp trò chuyện. Giải thích cho con thế nào là việt vị, vì sao trọng tài thổi phạt, tại sao cầu thủ đó bị thẻ vàng. Trẻ hỏi rất nhiều, và những câu hỏi ấy là cách các em học luật chơi nhanh nhất, nhiều khi còn nhanh hơn cả người lớn chịu đọc luật.
Ngồi cạnh con cũng giúp bố mẹ kiểm soát nội dung. Quảng cáo xen giữa trận, bình luận viên lỡ lời, hay những trang xem trực tiếp chèn quảng cáo không phù hợp với trẻ. Có người lớn ở đó thì dễ xử lý hơn nhiều.
Trước giờ xem, phụ huynh nên tự chọn nguồn xem từ trước. Một trang tổng hợp như KQBD trực tiếp bóng đá giúp xem nhanh trận nào đá lúc mấy giờ và có những lựa chọn xem trực tiếp nào, để chọn lấy một kênh chính thống, tránh để trẻ tự lên mạng tìm.
Khi trẻ muốn biết kết quả trận đêm qua
Cấm xem trận khuya rồi, sáng ra trẻ thường hỏi ngay: tối qua đội mình thắng không?
Câu trả lời đơn giản là để trẻ tự tra cứu, có người lớn bên cạnh. Một trang tỷ số như kqbd hiển thị kết quả và diễn biến chính của các trận, không cần xem video, mất chừng vài phút trong bữa sáng. Cách này giữ được niềm vui theo dõi đội bóng mà không phải đánh đổi giấc ngủ.
Vài gia đình biến nó thành một trò chơi nhỏ. Tối trước cả nhà đoán tỷ số, sáng hôm sau cùng mở ra xem ai đoán đúng. Không có phần thưởng gì, chỉ để vui.
Với trẻ lớn, có thể dạy thêm cách đọc bảng xếp hạng, hiểu điểm số, hiệu số bàn thắng bại. Đó cũng là một bài toán nhỏ rất thực tế.
Một vài nguyên tắc gợi ý cho cả nhà
Mỗi gia đình một hoàn cảnh, nhưng có vài điểm chung mà nhiều phụ huynh áp dụng:
– Trận ngày thường quá giờ ngủ thì xem lại kết quả vào sáng hôm sau.
– Trận cuối tuần có thể xem trực tiếp, ưu tiên xem cùng bố mẹ.
– Thiết bị xem đặt ở phòng khách, không mang vào phòng ngủ.
– Thời gian xem bóng đá tính chung vào thời gian màn hình trong ngày.
Quan trọng hơn mọi quy tắc là đừng biến bóng đá thành thứ chỉ có trên màn hình. Cho con ra sân đá bóng với bạn bè, mua một quả bóng để đá ở công viên cuối tuần. Một đứa trẻ mê bóng đá nhất là khi tự mình được chạm vào trái bóng.
Xem bóng là phần thưởng. Đá bóng mới là chính.

